Pionklasse · Wedstrijdgeschiedenis
De Gouden Ruiter
Eigendom van de Koninklijke Marine Jacht Club en jarenlang een geduchte naam in het Nederlandse wedstrijdzeilen op zee
In het wedstrijdcircuit van de jaren tachtig en negentig was één Pion alom bekend: de Gouden Ruiter. Geen particulier bezit, maar het pronkstuk van de Koninklijke Marine Jacht Club — en jarenlang een geduchte tegenstander op de Noordzee en het Wad.
Van Zilveren Kruis naar Gouden Ruiter
Al in 1974 kocht de Koninklijke Marine Jacht Club haar eerste Pion. Het schip, gedoopt Zilveren Kruis II, lag in de zomers aangemeerd in Flensburg om snel het Oostzeegebied in te kunnen. Serieus wedstrijdzeilen bleef in die jaren nog achterwege.
Dat veranderde in 1984. Het bestuur besloot dat het wedstrijdzeilen op zee een nieuwe impuls nodig had. Het ingewikkelde IOR-handicapsysteem maakte combinatiegebruik van een wedstrijdschip lastig — zeilen in een eenheidsklasse bood de uitweg. De keuze viel op de Pion, en het nieuwe schip kreeg een naam die geschiedenis zou schrijven: de Gouden Ruiter.
Een bemanning van enthousiastelingen
Voor de KMJC was een clubschip bijzonder praktisch. Marinemensen konden immers zelden een eigen boot bezitten — zij lagen regelmatig voor lange perioden op zee. Het systeem dat ontstond was eenvoudig en effectief: jonge officieren aan het eind van hun opleiding werden geworven voor een vaste wedstrijdbemanning van zo’n acht man, geleid door een wedstrijdschipper die alles coördineerde. Van de samenstelling van de ploeg en het wedstrijdprogramma tot het overzeilen naar de locaties.
“De nadruk lag op boothandeling — en dat ging al snel goed. Men zeilde met gelijkgestemden.”
Drie of vier trainingsweekenden voor de kust van Den Helder legden de basis. In de wintermaanden hield de Gouden Ruiter de scherpte erin door deel te nemen aan de IJspegel wedstrijden in Scheveningen. Later werd ook specifiek op bootsnelheid getraind — met meetbaar resultaat.
De Haaks-Waddenweek
Eén evenement had een bijzondere plek in het hart van de Gouden Ruiter-bemanning: de Haaks-Waddenweek. De eerste Haaksrace dateerde al uit 1938; na de Tweede Wereldoorlog hervat, was dit evenement decennialang een begrip in het zeezeilen. Na een korte dip keerde de zeilweek in 1993 terug in vernieuwde vorm, gecombineerd met de IJsselmeerweek die in Den Helder eindigde. De deelnemersaantallen groeiden naar veertig boten en, na koppeling aan het IMS-kampioenschap, zelfs tot bijna zeventig deelnemers.
Kampioen
In de eerste vijf jaar zeilde de Gouden Ruiter aardig mee in de vloot. Toen begon de investering in training echt vruchten af te werpen. In 1989 werd de Gouden Ruiter voor het eerst Nederlands Kampioen Zeilen — een doorbraak die het begin inluidde van een succesvolle reeks. In de jaren erna werd de titel nog meerdere malen behaald.
Ook buiten het kampioenschap liet het schip zich gelden. In de North Sea Race en de Vuurschepen Race werden regelmatig de kleuren van de KMJC hoog gehouden. De unieke Schuttevaer Race — een combinatie van zeilen, fietsen én lopen — werd gewonnen. En de William and Mary Sailing, met veel zwaar weer, bleef een memorabel evenement.
Een nieuw hoofdstuk
In 1999 verkocht de KMJC de Gouden Ruiter. Het opvolgende schip — een X99, gedoopt BaXmeester — bleek moeilijker te varen: het vroeg om zes man en vereiste meer training en organisatie. Daverend succes bleef uit.
De Gouden Ruiter ging naar Robert Rosen Jacobsen, die er aanvankelijk fanatiek mee zeilde. Maar de voortdurende zoektocht naar een vaste bemanning eiste zijn tol. Na een periode van solo toertochten verkocht Robert het schip — en koos daarna voor een heel andere uitdaging: de Mini Transat, een oceaanrace op 6,5 meter. In 2011 behaalde hij een verdienstelijke zevende plaats in deze door Fransen gedomineerde klasse.
Vervolgens verwierf Willem Kats de Gouden Ruiter en gaf het schip een grondige refit. Witte romp, blauwe band — de originele kleuren werden in ere hersteld. Het schip lag er tiptop bij. En het bewees al snel zijn klasse: de internationale Antwerp Race werd gewonnen.
Tijdlijn
Decennia na haar eerste kampioenstitel draagt de Gouden Ruiter haar roemruchte geschiedenis nog altijd met trots. Het schip is een levend bewijs van wat de Pion als eenheidsklasse vermag: eerlijk wedstrijdzeilen op zee, met een goed schip en gedreven mensen.